2026: Black Music Matters

Πριν λίγο καιρό στο νου μου ήρθε -ακαριαία ως αστραπη- η εξής σκέψη: αν δεν υπήρχαν οι παραδόσεις των “υπάλληλων”  εθνοτικών και κοινωνικοοικονομικών μειονοτήτων, πολύ απλά θα άκουγα πολύ λιγότερη ως και καθόλου μουσική! Το συντριπτικά μεγαλύτερο κομμάτι της μουσικής που μου αρέσει παράγεται ή προέρχεται από τους πρώην αποικιοκρατούμενους λαούς της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, από τους Αφροαμερικάνους και τους Ρομά. Και βέβαια από τον ανεξάντλητο πλούτο των πολιτισμικών ανταλλαγων, που προέκυψαν λόγω της μετανάστευσης, της προσφυγιάς και της διασποράς. 

Κάπως έτσι και η λεγόμενη μαύρη μουσική των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία ξεκίνησε ήδη από τα τέλη του 19ου αι. στις κακόφημες φτωχογειτονιές της Νέας Ορλεάνης και τις δουλοπαροικίες των νότιων Πολιτειών, σταδιακά εξελίχθηκε και εξαπλώθηκε παγκοσμίως μέσα από τα είδη της τζαζ, του rock n roll, της funk, της soul, της disco, του hip hop και της house. Παράλληλα, ο τόπος που η μαύρη μουσική ουσιαστικά γεννήθηκε, όπως άλλωστε και το ίδιο το ανθρώπινο είδος, η Αφρική, ήδη από την περίοδο της αποαποικιοποίησης κατά τη δεκαετία του 1960 παράγει τη δική της μουσική, με μορφές όπως ο Fela Kuti και ο Mulatu Astatke. 

Με ένα απότομο πέταγμα στο σήμερα, σε μια κοινωνία που μαστίζεται από ρατσιστικες, αυταρχικές και φασιστικές τάσεις, η μαύρη μουσική, όπως είναι λογικό, είναι εδώ. Χωρίς διάθεση για νοσταλγία και τάσεις για revival, αλλά με σεβασμό στο μεγάλο της παρελθόν, εξελίσσεται συνεχώς, ενώ οι εκπρόσωποί της παίρνουν συχνά θέση για όλες τις προαναφερθείσες παραβιάσεις της Δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της οικολογικής ισορροπίας. Βέβαια, και θέση ξεκάθαρη να μην έχουν, η ίδια τους η μουσική με τους πολιτισμικούς της υβριδισμούς, οι οποίοι αψηφούν κοινωνικές τάξεις, έθνη και φυλές, είναι ιδιαίτερα εύγλωττη. 

Ήδη κατά τη χρονιά που διανύουμε τα παρακλάδια της μαύρης μουσικής έχουν απλωθεί δυναμικα και αγέρωχα, με μια σειρά ενδιαφερόντων ως και συναρπαστικών κυκλοφοριών. Η 2ωρη Spotify / YouTube playlist που συνοδεύει αυτό το κείμενο εμπεριέχει αρκετές από αυτές, όσες έχω κατορθώσει να ακούσω. Για να μην χαθούμε, έχω κάπως εστιάσει στην πιο street και λαϊκή πλευρά της μαύρης μουσικής του 2026, δηλαδή σε hip hop, electronica, afro-funk και στη τζαζ που απομακρυνεται από κάθε ακαδημαϊσμό.

 

Youtube Music

Από όσες κυκλοφορίες εμπεριέχονται στην playlist, θα επικεντρωθούμε σε 10 φετινά full-length μαύρης μουσικής. Η αλήθεια είναι ότι ακόμα δεν τα έχω ακούσει σε ικανοποιητικό βαθμό, συνεπώς θα αναφερθώ σε αυτά εν τάχει, με λίγα λόγια για το καθένα, περισσότερο ως υπενθύμιση και στον ίδιο μου τον εαυτό να τα ακούσει ξανά και ξανά, αλλά και ως προτάσεις στους αναγνώστες. 

Wyclef Jean - Q Theory - Quantum Leap, Vol. 2 (Sodo Mood Lab / Megaforce)

Ο διάσημος ράπερ, πάλαι ποτέ μέλος των Fugees, μετά από μια σημαντική και εμπορικά επιτυχημένη πορεία στη μουσική βιομηχανία, κυκλοφορεί έναν καθαρόαιμο τζαζ δίσκο, κομμάτι μιας εν κυκλοφορία σειράς άλμπουμ, με τίτλο Quantum Leap, στα οποία παρουσιάζει την παλέτα των μουσικών του ενδιαφερόντων. Έχοντας κορυφαίους καλεσμένους, όπως ο Robert Glasper  και ο Yussef Dayes, ο Wyclef Jean δημιουργεί ένα αμάλγαμα που συνενώνει τη δεξιοτεχνία της fusion, τη γλυκύτητα της cool latin jazz και τη γνήσια έκφραση της λαϊκής μουσικής της πατρίδας του, της Αϊτής. 

Ezra Collective - Here Because of Hope (Partisan Records)

Η κολεκτίβα - ναυαρχίδα της UK jazz στο τέταρτο άλμπουμ της δημιουργεί μια λαϊκή, λαοφιλής -τολμω να πω, ποπ- εκδοχή της τζαζ, με σαφείς επιρροές από μουσικά είδη που έφεραν οι μετανάστες από Αφρική και Καραϊβική στο νησί, δηλαδή reggae και dub, latin και afro, αλλά και hip hop. Η διάθεση ανεβασμένη, ο στοχασμός ισχυρός και φυσικά, το κοινωνικοπολιτικό μήνυμα υπέρ της πολυπολιτισμικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης σαφές.

Pigeon - Outtnational (Memphis Industries Lmt.)

Στο ντεμπούτο τους full-length, οι Βρετανοί Pigeon, με frontman τον απίστευτο Falle Nioke, παντρεύουν το αφρικάνικο funk και disco με μια πειραματική, ατμοσφαιρική μα και επιθετική εκδοχή του ροκ, η οποία φέρνει κοντά krautrock, post-punk, μα και γνησιότατο punk! Δύσκολο να ακουστεί κανείς πρωτότυπος στη σύγχρονη μουσική σκηνή, μα οι Pigeon το κατορθώνουν, παραμένοντας ουσιαστικοί, τόσο καλλιτεχνικά, όσο και κοινωνικοπολιτικά, καθώς υπερασπίζονται τα δικαιώματα των μειονοτήτων και την πραγματικότητας της διασποράς. 

Vince Staples - Cry Baby (Loma Vista/ Section Eight Arthouse)

Αυτός είναι το πρώτο άλμπουμ του Vince Staples που ακούω, επειδή τον θεωρούσα ένα μέσο mainstream ράπερ. Όμως προφανώς έκανα λάθος, επειδή στο Cry Baby πλάθει ένα σκληρο, groovy μα μελετημένο post-punk - hip hop υβρίδιο, για να μιλήσει ορθα, κοφτά και ειρωνικά για το αμετάκλητο τέλος του αμερικανικού ονείρου στις ΗΠΑ του τραμπισμού, των οικονομικών ανισοτήτων και της υπερκατανάλωσης. 

Brian Jackson - Now More Than Ever (BBE Music)

Ο Brian Jackson είναι μια μεγάλη μορφή της μουσικής σκηνής των 70s, καθώς αποτέλεσε τον βασικό συνεργάτη του Gil Scott Heron. Μαζί κυκλοφόρησαν μια σειρά κλασικών και επιδραστικών άλμπουμ, που άνοιξαν τον δρόμο για το hip hop και τη dance. Στο Now More Than Ever, o παλαίμαχος μουσικοσυνθέτης παρουσιάζει νέες εκδοχές από τα πιο διάσημα τραγούδια εκείνων των άλμπουμ, εκσυχρονισμένες μουσικά και στιχουργικά διασκευές, με ένα πλήθος αξιόλογων καλεσμένων, σε παραγωγή των Masters At Work (Louie Vega και Kenny Dope). Το αποτέλεσμα είναι χαλαρό, χορευτικό, δεξιοτεχνικό̇: ιδανικό για κινητοποιήσει νου, ψυχή και σώμα. Ένα πανόραμα της μαύρης μουσικής. 

Thandii, Regalado - Coco Okayo (Sama Sama Records)

Ένα άλμπουμ πραγματικός θησαυρός, προϊόν συνεργασίας του βρετανικού ντουέτου Thandii (Jess Berry και Graham Godfrey) και του Φιλιππινέζου drummer Regalado. Θεωρώ ότι το κάπως “ελαφρύ”εξώφυλλο αδικεί το περιεχόμενο αυτού του δίσκου, το οποίο αποτελείται από λυσεργικές μα και δυνατές γκρούβες ψυχεδελικού soul funk, με γερές afro και latin δόσεις. Παράλληλα, οι συνθέσεις είναι αξιοσημείωτες, κάτι όχι τόσο συνηθισμένο στα άλμπουμ αυτου του ύφους, αλλά πιθανόν και ευρύτερα στη σύγχρονη μουσική σκηνή. 

Jazzbois - Jazzbois Around The World (Blunt Shelter Records)

Το nu jazz γκρουπ από τη Βουδαπέστη πάντα φλέρταρε έντονα με το hip hop, οπότε το φετινό του άλμπουμ αποτελεί μια λογική εξέλιξη του ήχου του, καθώς οι Jazzbois συνεργάζονται με MCs από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη (Ουγγαρία, Βρετανία, Ισπανία). Τα μέλη της μπάντας συνοδεύουν με έναν boom bap - trip hop μινιμαλισμό το ρεσιτάλ των guests. Κάπως έτσι, το όλο εγχείρημα σφραγίζεται από ένα raw μα και συναισθηματικά ζεστό street ύφος.  

Muff Dada & Know.Høw - Sun Above a Death Party (Timewarp Records)

Οι δύο Έλληνες μουσικοί και παραγωγοί -ο Muff Dada από Αθήνα και ο Know.Høw από Κρήτη- συνεργάζονται, δωρίζοντάς μας ένα άλμπουμ που ακολουθεί δημιουργικά τον ήχο που έχει καθιερώσει η αξιόλογη αθηναϊκή δισκογραφική Timewarp Records (αν δεν τη γνωρίζετε, εννοείται πως αξίζει να την ψάξετε). Δηλαδή έχουμε ένα σύνολο τραγουδιών που κινούνται ανάμεσα στο downtempo και το trip hop, καθώς και το ηλεκτρονικό funk και τα breaks, ενώ οι jazz και οι dub επιρροές δεν λείπουν. Οι guest τραγουδίστριες, τραγουδιστές και MCs είναι όλες/-οι τους εξαιρετικοί/-ες, με ένα πάθος πάνω από τον ψυχρό επαγγελματισμό. Ένα άλμπουμ που φανερώνει πόσο ψηλά βρίσκεται η ελληνική σκηνή σε αυτόν τον ήχο. 

Mitchum Yacoub - A Way In (All-Town Sound)

Ο Αιγυπτιακής καταγωγής Αμερικανός drummer και περκασιονίστας Mitchum Yacoub, με αξιοπρόσεχτη θητεία στην ορχήστρα Egypt 80 με επικεφαλής τον γιο του Fela, Seun Kuti, μας έρχεται φέτος με ένα άλμπουμ afrolatin jazz funk μουσικής. Ο ρυθμός φυσικά κυριαρχεί, καθώς συναντά ωραίες μελωδίες, πλούσιες ενορχηστρώσεις και μια soul ευαισθησία για την οποία κυρίως υπεύθυνες είναι οι τραγουδίστριες Divina και Lourdes Iri. 

Jaul & KK - In Flux (Pipeline Music Lab)

Αποφάσισα να κρίνω κάπως αυστηρά το αρκετά επιτυχημένο φετινό άλμπουμ του Έλληνα ράπερ Jaul, επειδή πιστεύω ότι αυτό αξίζει σε έναν καλλιτέχνη που ανέβηκε στο πλοίο Freedom Flotilla για τη Γάζα. 

Από τη μία πλευρά βρήκα κάποια υπέροχα στοιχεία στο In Flux, κυρίως την παραγωγή του ΚΚ, η οποία είναι φουλ προσεγμένη και -το πιο σημαντικό- εντελώς soulful, funky, dubby και old school, χωρίς να γίνεται αναχρονιστική. Παράλληλα, o Jaul και οι guests συχνά πλέκουν ευφυή verses, που γίνονται ακόμα καλύτερα όταν ενδύονται μια ωραία κοινωνικοπολιτική κριτική. Από την άλλη πλευρά, το In Flux στιχουργικά και ευρύτερα ως ύφος δεν υπερβαίνει τόσο συχνά (όσο εγώ θα ήθελα;) αυτή την “μάγκικη” και τελικά κάπως επιφανειακή αυτοαναφορικότητα του δρόμου και της άμεσης εμπειρίας. Ωστόσο γεγονός είναι ότι δεν πέφτει με τίποτα στον τυπικό στο ελληνικό hip hop πεσιμισμό. Αντιθέτως ο Jaul παραμένει αισιόδοξος, θυμωμένος και γεμάτος ελπίδα. 

Θα κλείσουμε αυτή μας την περιδιάβαση σε αυτή την επιλογή από  jazz, afro, funk κυκλοφορίες του 2026, με κάποιες σκέψεις που διατύπωσε ο Stuart Hall σε άρθρο του το 1991, σκέψεις που ταιριάζουν ταμάμ στο θέμα μας:

Αλλά το δεύτερο, πιο εκπληκτικό πράγμα είναι ότι οι άνθρωποι (...) θέλουν να σας πουν για το πώς, προερχόμενοι από το μικρότερο χωριό, βρέθηκαν στις πιο μακρινές γωνιές του πουθενά κι έπειτα πως πήγαν κατευθείαν από τη Νέα Υόρκη στο Λονδίνο. Θέλουν να μιλήσουν για το πώς είναι η μητρόπολη, πώς μοιάζει ο κοσμοπολιτισμός σε έναν εκπρόσωπο μιας εθνότητας. Δεν ήταν προετοιμασμένοι ώστε να εμφανιστούν ως “ethnic καλλιτέχνες”: «Θα σας δείξω τις χειροτεχνίες μου, τις ικανότητές μου, θα ντυθώ θεωρητικά σύμφωνα με τις παραδόσεις μου, θα μιλήσω την ντοπιολαλιά μου για τη δική σας πληροφόρηση» Αυτοί οι άνθρωποι έπρεπε να έχουν αναφορά σε κάποιο τόπο, αλλά ήθελαν και να αντιμετωπίσουν προβλήματα που δεν μπορούσαν πλέον να περιληφθούν σε μια στενή εκδοχή της εθνότητας. Δεν ήθελαν να οπισθοδρομήσουν και να υπερασπιστούν κάτι που ήταν αρχαίο, που είχε μείνει ακίνητο, που είχε αρνηθεί το άνοιγμα σε νέα πράγματα. Ήθελαν να μιλήσουν πέρα ​​από αυτά τα όρια και πέρα ​​από αυτά τα σύνορα.

Stuart Hall,  "The Local and the Global: Globalization and Ethnicity" 

(η μετάφραση πραγματοποιήθηκε από μένα)

Εικόνα: Παρίσι 2018

The laidback adventure of deepness

Let's begin this transitional period of September, where summer and autumn walk together for a while, with this 3 hours Spotify playlist, which weaves some laidback, deep but also groovy dub, reggae and downtempo tracks of the highest order. 

Collage by Odysseas Elytis

Also on YouTube Music